Danıştay İkinci Dairesi, aile hekimlerinin uzun süredir gündeminde olan adli icap nöbeti ücretleri hakkında önemli bir karar verdi. Bu karar, Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) ve Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM) çalışanları için icap nöbeti ücreti ödenip ödenmeyeceği konusundaki belirsizliği giderirken, geçmişe dönük ödemeler açısından emsal teşkil edecek nitelikte.

Dava Süreci Nasıl Başladı?

Adana’da görevli bir aile hekimi, 01/08/2010 ile 31/08/2014 tarihleri arasında tuttuğu adli icap nöbetleri için kendisine nöbet ücreti ödenmemesi üzerine dava açtı. Adana Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü’ne yaptığı başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, söz konusu döneme ilişkin nöbet ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle yargı yoluna gidildi.

İlk Derece Mahkemesi Ne Karar Vermişti?

Danıştay İkinci Dairesi’nin daha önceki bir bozma kararına uyularak Adana 3. İdare Mahkemesi tarafından yeniden yapılan incelemede, önemli tespitlerde bulunuldu. Mahkeme, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun 3. maddesinin 5. fıkrasında yapılan değişiklikleri (özellikle 6354 ve 6514 sayılı Kanunlarla eklenen hükümleri) dikkate alarak şu sonuca vardı:

12/07/2012 tarihinden itibaren, belirli şartların oluşması durumunda aile hekimlerine nöbet ücreti ödenebileceği açıktır.
Bu doğrultuda, davacının 12/07/2012 ile 31/08/2014 tarihleri arasında tuttuğu nöbetlere ilişkin ücretlerin ödenmesi gerektiğine karar verildi.
Ancak, 01/08/2010 ile 11/07/2012 tarihleri arasındaki nöbetler için ücret ödenmesini gerektiren herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmadığı belirtildi.

Bu kararla, davacının 12/07/2012 – 31/08/2014 dönemi için nöbet ücreti talebi kısmen kabul edilmiş, önceki dönem için ise reddedilmişti.

Davalı İdarenin Temyiz Gerekçeleri

Davalı idare (Adana Valiliği), Adana 3. İdare Mahkemesi’nin kısmen iptal ve kabule ilişkin kısmının bozulmasını talep ederek kararı temyiz etti. İdarenin temel iddiası şuydu:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesine “aile sağlığı merkezleri” ve “toplum sağlığı merkezleri” ibareleri, ancak 10/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun’un 69. maddesiyle eklenmiş olup, bu maddenin yürürlük tarihi 11/09/2014’tür. Bu tarihten önceki dönemlere ilişkin olarak nöbet ücreti ödenmesi yasal olarak mümkün değildir.

Danıştay’ın Hukuki Değerlendirmesi: Nöbet Ücreti Neden Ödenemedi?

Danıştay İkinci Dairesi, dosyadaki belgeleri ve ilgili mevzuatı detaylı bir şekilde inceleyerek şu hukuki değerlendirmeyi yaptı:

İlgili Mevzuatın İncelenmesi:

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun 3. maddesinin 5. fıkrası:

Bu madde, aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına 657 sayılı Kanun’un Ek 33. maddesinde belirtilen yerlerde haftalık çalışma süresi ve mesai saatleri dışında nöbet görevi verilebileceğini ve bu nöbetler için ücret ödeneceğini hükme bağlar. Ancak bu ödeme, entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde artırımlı ücretten yararlananlar hariç tutulur.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesi (dava konusu dönemdeki haliyle):

Bu madde, nöbet ücreti ödenecek yerleri açıkça belirtir. Dava konusu dönemde yürürlükte olan haliyle, nöbet ücreti ödenebilecek kurumlar şunlardır:

Yataklı tedavi kurumları
Seyyar hastaneler
Ağız ve diş sağlığı merkezleri
112 acil sağlık hizmetleri

Bu madde, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için artırımlı ödeme yapılacağını da belirtir.

Danıştay’ın Kararı ve Gerekçesi:

Danıştay, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve olayı birlikte değerlendirerek şu sonuca ulaştı:

Aile hekimlerine nöbet ücreti ödenmesi, 657 sayılı Kanun’un Ek 33. maddesinde sayılan yerlerde tutulan nöbetler için geçerlidir. Ancak, davacının nöbet tuttuğu dönemde yürürlükte olan Ek 33. maddede, toplum sağlığı merkezleri (TSM) ve aile sağlığı merkezleri (ASM) nöbet ücreti ödenebilecek yerler arasında yer almamaktaydı. Ayrıca, davacının talep ettiği adli icap nöbetleri de maddede sayılan nöbet türleri arasında bulunmamaktadır.

Bu durumda, aile hekimi tarafından tutulan adli icap nöbetlerine ilişkin ücretlerin ödenmemesi yönündeki idari işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığına karar verildi.

Yüksek Mahkemenin Kesin Kararı

Açıklanan nedenlerle, Danıştay İkinci Dairesi:

Davalı idarenin temyiz istemini kabul etti.
Adana 3. İdare Mahkemesi’nin davacının nöbet ücreti talebini kısmen kabul eden kararını BOZDU.
Dosyanın, yeniden bir karar verilmek üzere Adana 3. İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine hükmetti.

Bu karar, 06/01/2021 tarihinde oybirliğiyle alındı ve tebliğ tarihini izleyen 15 gün içinde Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere kesinleşti.

Sağlık Ağı Üzerindeki Etkileri ve Gelecek Dönemler

Danıştay’ın bu kararı, özellikle 11/09/2014 tarihinden önceki dönemlerde ASM ve TSM’lerde tutulan icap nöbetleri için ödeme talep eden aile hekimleri açısından önemli bir emsal teşkil etmektedir. Karar, mevzuattaki kesin tarihselliğin ve nöbet ücreti ödenecek yerlerin spesifik olarak belirtilmesinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Gelecek dönemlerdeki benzer davalar için bu karar bir yol gösterici olacaktır.