Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesindeki Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığında yürütülen çalışmalarla yılda yaklaşık 10 bin doz antivenom (panzehir) üretiliyor. Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, üretimde Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akreplerden yararlanıldığını belirtti.

Zehir Sağımından Saflaştırmaya Uzun Bir Süreç

Laboratuvara getirilen akreplerin kontrollü koşullarda beslendiğini anlatan Kanat, panzehirin akreplerden belirli aralıklarla yapılan zehir sağımıyla elde edildiğini söyledi. Doğrudan elde edilen zehrin üretimde kullanılamadığını belirten Kanat, zehrin içinde bulunan doku kalıntılarının ayrıştırılması gerektiğini, aksi halde maddenin kısa sürede bozulabildiğini, bu nedenle uzun ve titiz bir saflaştırma sürecinin uygulandığını kaydetti.

Panzehir Üretiminde 10 At Kullanılıyor

Saflaştırılan zehrin protein ve enzim analizleriyle kalite kontrolünden geçirildiğini belirten Kanat, panzehir üretiminde şu anda 10 atın kullanıldığını, bu atlara düşük dozlarda enjeksiyon yapılarak kanlarındaki panzehir miktarının düzenli aralıklarla ölçüldüğünü aktardı. Antikor seviyesi yeterli düzeye ulaşan atlardan plazma alındığını, plazmanın saflaştırılmasının ardından yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorların son üründe kaldığını belirten Kanat, tüm kontrollerin ardından panzehirin sağlık müdürlüklerine dağıtıldığını söyledi.

Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki Türlere Karşı da Etkili

Panzehir üretiminde kullanılan akrep türünün Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan “androctonus crassicauda” olduğunu belirten Kanat, bu türün zehrinin zengin bir protein yapısına sahip olması nedeniyle üretilen panzehirin Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki birçok akrep sokması vakasının tedavisinde de kullanılabildiğini ifade etti.

Yıllık İhtiyaç 10 Bin Doz, Ölüm Vakası Görülmüyor

Yaz döneminde özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Adana çevresinde akrep sokması vakalarının arttığını belirten Kanat, kırsalda çadırda veya damda uyuyanların daha fazla risk altında olduğunu söyledi. Panzehirin etkili olması ve tüm merkezlerde bulunması sayesinde son yıllarda ciddi bir ölüm vakasının görülmediğini belirten Kanat, ülkenin yıllık panzehir ihtiyacının 10 bin doz olduğunu, gerektiğinde üretim kapasitesinin artırılabileceğini kaydetti.

Çadırda Kalanlara Uyarı

Kanat, özellikle yaz döneminde dışarıda yatanların ve kırsalda çadırda kalanların kıyafet ve ayakkabılarına dikkat etmesi gerektiğini belirterek, kıyafet içine giren akreplerin sokmalarının daha şiddetli seyrettiğini ve zehir miktarını artırabildiğini vurguladı. Kanat, kıyafetlerin akreplerin giremeyeceği yerlere asılmasını ya da giyilmeden önce kontrol edilmesini önerdi.