İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırmada, Türkiye’deki sıcak hava dalgalarının 1950-2025 dönemindeki değişimi incelendi. Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı’nda sunulan çalışmada, günlük maksimum sıcaklık verilerine dayanan “Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi” kullanılarak yıllık en şiddetli değerler ile toplam değerlerin zamansal ve mekansal değişimi analiz edildi.
Yaz Sıcaklıkları 2024’te Rekor Kırdı
Araştırmaya göre Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının büyüklüğünde güçlü bir artış eğilimi bulunuyor. Yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları 1970-1990 döneminde 22-23 derece aralığında seyrederken, 2000’li yılların başından itibaren hızlanan ısınma eğilimiyle bu değerler 24-25 derece seviyelerine yükseldi. Ortalama yaz sıcaklığı 2024’te 26,1 dereceye ulaşarak rekor kırdı.
2010 Sonrası Belirgin Bir Rejim Değişimi Yaşandı
1980-2009 referans dönemi için ortalama HWMId değeri tekil sıcak hava dalgasında 1,29, yıllık toplamda ise 1,68 olarak hesaplandı. 2000 yılı öncesinde yıllık toplam değerler büyük ölçüde 1,6’nın altında kalırken, 2010 sonrasında sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir rejim değişimi yaşandığı, yıllık toplam şiddet ortalamalarının referans dönemin yaklaşık 3 katına ulaştığı belirtildi.
2023 ve 2025 Yazları “Olağanüstü” Değerlendirildi
Sıcak hava dalgaları açısından 2023 ve 2025 yazlarının olağanüstü yıllar olduğu belirtilen araştırmada, son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının bu iki yılda yaşandığı ifade edildi. 2023 yazındaki sıcak hava dalgalarının büyüklüğünün yıllık alansal ortalaması referans döneme göre 7 kattan fazla artarken, 2025’te bu değerin referans dönemin yaklaşık 11 katına çıktığı belirtildi. Ortalama yaz sıcaklıklarının en yüksek seviyeye ulaştığı 2024 yazında ise sıcak hava dalgası büyüklüğü, tekil dalgada yaklaşık yüzde 95, yıllık toplamda ise yüzde 150 daha yüksek gerçekleşti.
Sıcak Gün Sayısında Ciddi Artış Bekleniyor
Araştırmada elde edilen bulguların Türkiye ve Doğu Akdeniz bölgesinde iklim rejiminde temel bir değişime işaret ettiği belirtilerek, aşırı sıcakların daha doğru tahmin edilmesine yönelik kapasitenin artırılması gerektiği vurgulandı. Bilim insanlarının gelecek senaryolarını ele aldığı ayrı bir çalışmaya göre, 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de yılda ortalama 3-5 gün etkili olan sıcak hava dalgalarının, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Paneli’nin kötümser senaryosu altında 2021-2050 döneminde İstanbul, Ankara ve Konya’da yaklaşık 16, Antalya’da 18, İzmir’de ise 23 güne kadar çıkabileceği öngörülüyor. Yüzyılın ikinci yarısında (2051-2080) ise bu rakamın İstanbul ve Ankara’da yaklaşık 38, Antalya ve Konya’da 40, İzmir’de ise 53 güne kadar ulaşabileceği belirtiliyor.