Radyasyon denildiğinde akla genellikle nükleer santraller, hastanelerdeki görüntüleme cihazları veya laboratuvarlar geliyor. Ancak ABD’de milyonlarca kişinin verileri üzerinden yapılan kapsamlı bir araştırma, radyasyonla ilişkili kanser riski açısından dikkat çeken bir meslek grubunu gündeme taşıdı. JAMA Internal Medicine’da yayımlanan analizde, 500’den fazla meslek grubunda çalışan ve hayatını kaybeden milyonlarca kişinin verileri incelendi. Sonuçlarda kabin memurları ilk sırada, pilotlar ise ikinci sırada yer aldı.
Neden Kabin Memurları ve Pilotlar?
Araştırmacılara göre bunun temel nedenlerinden biri, uçuş sırasında maruz kalınan kozmik iyonlaştırıcı radyasyon. Dünya atmosferi, uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkların önemli bölümünü yeryüzüne ulaşmadan engelliyor; ancak yüksek irtifalara çıkıldığında bu koruma azalıyor. Uçuş süresi uzadıkça maruz kalınan radyasyon miktarı da artıyor, özellikle kutuplara yakın rotalarda Dünya’nın manyetik alanının koruyucu etkisinin azalması nedeniyle kozmik radyasyon maruziyetinin daha yüksek olabileceği belirtiliyor. Araştırmaya göre hava yolu çalışanları yılda ortalama 3 ila 6 milisievert kozmik radyasyona maruz kalabiliyor; buna karşın yılda yaklaşık 10 uzun mesafeli uçuş gerçekleştiren bir yolcunun aldığı dozun yaklaşık 0,4 milisievert seviyesinde olduğu aktarılıyor.
12,7 Milyon Kişinin Verileri İncelendi
Araştırmacılar çalışmada ABD Ulusal Hayati İstatistik Sistemi’nin 2020-2024 yıllarına ait verilerinden yararlandı. Toplam 12,7 milyon kişinin ölüm belgesi incelenirken 503 farklı meslek grubu değerlendirildi. Kabin memurlarının genel kanser oranları diğer mesleklerle benzer seviyelerde bulunurken, radyasyonla ilişkilendirilen meme, tiroid, prostat kanseri, lösemi ve melanom gibi hastalıklarda risk daha yüksek çıktı. Araştırmada radyasyonla ilişkili kanser olasılığının kabin memurlarında diğer mesleklere kıyasla yüzde 50, pilotlarda ise yüzde 36 daha yüksek olduğu belirtildi.
Tek Risk Kozmik Radyasyon Değil
Uzmanlar, uçuş personelinin maruz kaldığı riskin yalnızca kozmik radyasyonla açıklanamayacağına dikkat çekiyor. Uçakların yüksek irtifada seyretmesi nedeniyle UV ışınlarına maruziyet, kabin ekiplerinin çalışma düzenindeki değişkenlik ve uzun uçuşların neden olduğu uyku düzensizlikleri de araştırılması gereken faktörler arasında gösteriliyor.
Uçuş Ekipleri İçin Yeni Önlemler Gündemde
Araştırmacılar, havacılık sektöründe çalışanların maruz kaldığı radyasyonun daha yakından takip edilmesi gerektiğini savunuyor. Uçuş personeli için daha düzenli cilt kontrolleri ve belirli kanser türlerine yönelik taramaların yanı sıra, uçuş sırasında alınan radyasyon dozunun daha sistematik biçimde ölçülmesi öneriliyor.