Anayasa Mahkemesi (AYM), 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128’inci maddesinin birinci fıkrasını iptal etti. 16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. Mahkeme, fıkranın birinci cümlesini Anayasa’nın 5 ve 17’nci maddelerine aykırı buldu. İkinci cümle ise uygulanma imkanı kalmadığı gerekçesiyle iptal edildi.
İptal Edilen Düzenleme ve Gerekçeler
Söz konusu düzenleme, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığının ortaklaşa hazırlayacağı bir yönetmelikle “umumi kadınlar ve evlerin” uyması gereken kuralları ve zührevi hastalıkların yayılmasını engelleyici önlemleri tespit etmesini şart koşuyordu. İlgili maddenin ikinci cümlesi ise bu tür yerlerin tanımının yönetmelikte yapılacağını hükme bağlıyordu.
Kararın 26’ncı paragrafında, “Hukukumuzda devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin tek yasal dayanağının itiraz konusu kural olduğu” belirtildi. Mahkeme, fuhşun insan onuruyla bağdaşmadığının günümüzde kabul gördüğünü vurguladı.
Başvuru Süreci ve Mahkemenin Değerlendirmesi
Başvurular, iş yeri ve konutların mühürlenerek belirli süreler için kapatılması işlemlerine karşı açılan iptal davaları kapsamında yapıldı. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3’üncü İdari Dava Dairesi, Mardin 3’üncü İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi, uyguladıkları mevzuatın Anayasa ile çeliştiği görüşüne vararak yüksek mahkemeye başvurdu.
AYM, Birleşmiş Milletler İnsan Ticaretinin ve İnsanların Fuhuş Yoluyla Sömürülmesinin Yasaklanması Sözleşmesi’ne işaret ederek, demokratik ülkelerin fuhuş yapan yetişkinleri değil, aracıları ve müşteri olanları cezalandırdığını hatırlattı. Kamu sağlığı ve güvenliği gerekçesiyle fuhşun devlet denetimine alınmasının, bu eylemi insan onuruyla uyumlu kılmadığına dikkat çekildi.
Mahkeme, devletin temel sorumluluğunun fuhşa iten sosyal nedenleri yok etmek ve aracılarla mücadele etmek olduğunu belirtti. Kişilerin ekonomik sıkıntı veya çaresizliklerinden faydalanılarak bedensel bütünlüklerinin ticari bir meta haline getirildiği bir alanı yasal zemine oturtmanın, insan onuruna aykırı bir yapıya dolaylı yoldan meşruiyet sağlamak olduğu kanaatine varıldı.
Rıza Tartışması ve Yürürlük Tarihi
Kararda, fuhşa zorlamanın onur kırıcı ve insanlık dışı olduğu hususunda şüphe bulunmadığı, fakat yetişkinlerin rızasıyla yaptığı fuhuşun korunabilir bir değer olup olmadığının tartışmalı olduğu ifade edildi. Bireyin kendi bedeni üzerinde tasarruf hakkına sahip olmasının, bu hakkı sınırsızca kullanabileceği anlamına gelmediği vurgulandı.
İnsan ticareti, istismar veya ağır sosyo-ekonomik koşullar altında gerçekleşen eylemlerde rızanın özgür olduğundan bahsetmenin zor olduğu belirtildi. Bu tür fiillerin bir meslek olarak kabul edilmesinin insan haysiyeti ile bağdaşmayacağı kaydedildi.
Mahkeme, iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırmadı. Anayasa’nın 153’üncü maddesine göre iptal edilen kanun hükümleri, kararın Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkıyor. Mahkeme yürürlük tarihini ileri bir tarihe bırakmadığı için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne boşluğu doldurması açısından ek süre tanınmadı. Kararda, halihazırda faaliyet gösteren yerlerin durumuna ilişkin bir belirleme yer almadı.

