Doç. Dr. Fenise Selin Karalı ve Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun’un yer aldığı bir araştırma ekibi, Alzheimer hastalığının günlük yaşam becerileri üzerindeki etkilerini inceledi. Cortex dergisinde yayımlanan çalışmaya, sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu olan kişiler ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 kişi katıldı.
Katılımcılara Karışık Günlük Yaşam Görselleri Gösterildi
Araştırma kapsamında katılımcılara günlük yaşam olaylarını anlatan karışık resimler gösterilerek görselleri doğru sıraya koymaları ve anlatılan olayı belirlemeleri istendi. İkinci aşamada ise katılımcıların bir olayı anlayabilmek için ne kadar bilgiye ihtiyaç duyduğu ölçülerek, beynin günlük olayları küçük adımlara ayırıp anlamlı bütünler oluşturma mekanizması test edildi.
“Sıra Karışıklığı Erken Belirti Olabilir”
Doç. Dr. Fenise Selin Karalı, beynin çay hazırlama, yemek yapma veya alışverişe çıkma gibi rutinleri birçok küçük adımın doğru sırayla gerçekleştirilmesiyle organize ettiğini belirtti. Alzheimer hastalığında kişinin yalnızca bazı ayrıntıları unutmakla kalmayıp olayın bütününü kurmakta ve adımları doğru sıraya yerleştirmekte de zorlanabildiğini ifade eden Karalı, günlük rutinlerde daha önce görülmeyen sıra karışıklıklarının dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Araştırma bulgularına göre bilişsel işlevler azaldıkça günlük olayları doğru anlama becerisi de zorlaşıyor; hafif bilişsel bozukluğu bulunan katılımcılar daha fazla hata yaparken, Alzheimer hastalarında hata oranının belirgin şekilde arttığı görüldü.
Sorunun Yalnızca Hafıza Kaybından Kaynaklanmadığı Değerlendirildi
Testlerin tekrarlandığı bölümde katılımcıların olayın adını hatırlama konusunda bir miktar ilerleme gösterdiğini ancak görselleri doğru sıraya koyma becerisinde anlamlı bir gelişme kaydedilmediğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun, bu durumun beynin olayları düzenleme ve organize etme mekanizmasının da etkilendiğini düşündürdüğünü ifade etti.
Erken Teşhis İçin Yeni Yöntem Umudu
Yemek yaparken adımların karıştırılması veya çay hazırlarken sıranın unutulması gibi değişikliklerin yalnızca dalgınlık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Tosun, bu tür belirtilerin beynin günlük olayları bütün halinde işleme becerisindeki bozulmayla ilişkili olabileceğini kaydetti. Türkçe konuşan bireyler üzerinde yapılan ilk çalışmalardan biri olan araştırmanın, Alzheimer ve hafif bilişsel bozukluğun erken dönemde değerlendirilmesine yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği belirtildi.