Dünya Bankası, küresel şokların etkisiyle emtia fiyatları 2026 yılında yüzde 23,1 oranında yükseleceğini öngördü. Bankanın yayımladığı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nun ekim sayısı, enerji ve gıda piyasalarındaki kritik gelişmeleri masaya yatırdı.

Raporda, Orta Doğu’daki çatışmaların petrol stoklarını azaltarak enerji fiyatlarını son dört yılın en yüksek seviyesine taşıyacağı belirtildi. Tahıl sevkiyatlarında yaşanan aksamalar ve El Nino hava olayının hasadı tehdit etmesi, gıdaya erişilebilirlik konusunda endişeleri artırdı.

Enerji ve Petrol Piyasalarındaki Görünüm

Petrol stoklarının azalmasıyla dünyanın yeni arz şoklarına karşı daha savunmasız hale geldiğine dikkat çekilen raporda, enerji fiyatlarının üç yıllık düşüşün ardından 2026’da yüzde 32 yükselmesi bekleniyor. 2027 yılında ise bu oranın yüzde 11,5 gerileyeceği öngörülüyor.

Brent türü ham petrolün varil fiyatının 2025’teki 69 dolar seviyesinden 2026’da ortalama 91 dolara çıkması, ardından 2027’de 79 dolara gerilemesi tahmin ediliyor. Küresel petrol arzının 2026’da yüzde 5,2 azalması beklenirken, bu durum 2020 küresel resesyonu hariç tutulduğunda 40 yılı aşkın sürenin en büyük düşüşü olarak kayda geçecek.

Petrol tüketiminin de 2026’da yüzde 2,5 gerilemesi öngörülüyor. Bu daralma, 2020 ve 1980’in ardından kayıtlardaki en büyük üçüncü yıllık düşüş olacak. Arz sıkıntısı nedeniyle yükselen fiyatların talebi baskıladığı ve elektrifikasyonun özellikle Çin’de petrol kullanımını azalttığı belirtiliyor.

Gıda ve Tarım Ürünlerinde Fiyat Artışı

Rapora göre, tahıl nakliyesindeki aksaklıklar, El Nino kaynaklı hasat riskleri ile akaryakıt ve gübre maliyetlerindeki yükseliş tarımsal üretimi zorluyor. Bu faktörlerin etkisiyle gıda emtia fiyatlarının 2026’da yüzde 10,3 oranında artması bekleniyor.

Gübre fiyatlarının 2026’da yüzde 14,3 artması, 2027’de ise yeniden 2025 seviyelerine gerilemesi tahmin ediliyor. Beklenenden yüksek enerji fiyatları, Karadeniz’deki tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırılar ve şiddetli bir El Nino olayının birleşmesi, daha fazla insanı aşırı yoksulluğa sürükleyebilecek bir gıda krizine yol açabilir. Bu risklerin aynı anda gerçekleştiği olumsuz senaryoda gıda emtia fiyatlarının temel tahminlerin yüzde 12 üzerine çıkarak 2022’deki seviyeleri aşabileceği kaydedildi.

Metal ve Değerli Madenlerde Rekor Beklentisi

Alüminyum, bakır ve kalay gibi metallerin fiyatlarının rekor kırmasıyla genel metal fiyat endeksinin 2026’da yüzde 24,5 yükselerek yeni zirvelere ulaşması öngörülüyor. Metal fiyatlarının 2027’de yüzde 3,3 gerilemesi bekleniyor.

Jeopolitik belirsizlikler nedeniyle güvenli liman varlıklarına talep yüksek kalırken, değerli metal fiyatlarının 2026’da yüzde 39,9 artması bekleniyor. Fiyatların 2027’de yüzde 8,3 gerilemesine rağmen 2015-2019 dönemindeki ortalama seviyelerinin üç katından daha yüksek kalacağı öngörülüyor. Altın fiyatlarının 2026’da yüzde 33,6 yükselmesinin ardından 2027’de yüzde 7,6 gerilemesi, gümüş fiyatlarının ise bu yıl yüzde 75,9 artmasının ardından gelecek yıl yüzde 11,4 düşmesi tahmin ediliyor.

Olumsuz Senaryo ve Finansal Destek

Rapordaki tahminler, küresel emtia arzını etkileyen çatışmalarda önemli bir tırmanış yaşanmayacağı varsayımına dayanıyor. Ancak Orta Doğu’daki çatışmanın şiddetlenmesi ve Rusya’nın petrol altyapısındaki hasarın devam etmesi durumunda enerji fiyatları daha da yükselebilir.

Söz konusu risklerin eş zamanlı gerçekleştiği kötü senaryoda, Brent petrolün varil fiyatının 2027’de ortalama 105 dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Dünya Bankası Grubu, artan fiyatlarla boğuşan ülkelere yardım etmek için hazırda bulunan 25 milyar dolarlık fon dahil toplam 50-60 milyar dolarlık finansman kaynağını devreye soktu.

Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı ve Beklentiler Grubu Direktörü Ayhan Köse, emtia piyasalarının eş zamanlı çoklu şokların baskısı altında bulunduğunu kaydetti.

Köse, enerji maliyetlerindeki artış ve ticaret engellerinin enflasyon, gıda güvenliği ve büyüme üzerindeki olumsuz etkilerini derinleştirebileceğini dile getirdi. Yoksul nüfusun korunması ve borç yükü altındaki düşük gelirli ülkelere destek verilmesinin öncelikli olduğunu vurguladı.

Daha fazla okumak için Dünya Bankası: Emtia fiyatları 2026’da yüzde 23 artacak ziyaret edebilirsiniz.